Home  Over geveltekens  Resultaten  Verdwenen  Gevonden  Links  Word lid!  Contact  Zoeken
Overzicht van de Amsterdamse gevelstenen

 
KOESTRAAT 5 Gedenksteen Jan van der Heyden
 


Links: de herdenkingssteen na restauratie
Boven: Gravure gemaakt door van Houbraken


In 1911 nam het bestuur van het Genootschap Amstelodamum,
ter gelegenheid van de herdenking van de 200ste sterfdag van Jan van der Heyden,
het initiatief tot plaatsing van een herdenkingssteen in de Koestraat.
De schilder/ uitvinder Jan van der Heyden (Gorinchem 1637-Amsterdam 1712)
werd in 1681 eigenaar van het westelijke deel van de voormalige Latijnse School
en richtte het in als woning en werkplaats.
De Latijnse School en de woning van de rector waren ingebouwd
in de, in 1462 gebouwde, voormalige kapel van het Bethanienklooster.


Gezicht op St. Anthoniespoort door Jan van der Heyden, particuliere collectie

Als kunstenaar heeft Van der Heyden een belangrijk oeuvre nagelaten
waaronder een aantal minutieus geschilderde Amsterdamse stadsgezichten.
Hoogtepunten zijn wel de Dam (Parijs, Louvre, Amsterdams Historisch Museum, Florence, Uffizi)
de Haarlemmerpoort (Berlijn, Staatlische Museen) de Westerkerk (Londen, Wallace Collection)
en een gezicht op de Oude Kerk (Den Haag, Mauritshuis)
Als uitvinder heeft Van der Heyden faam verworven
met zijn verbeterde straatlantaarn en de verbeterde slangbrandspuit.
De vernieuwde techniek en de standaardisatie van de straatverlichting
heeft er zeker toe bijgedragen dat het aanzien van Amsterdam als moderne wereldstad werd vergroot,
terwijl zijn vindingen op het gebied van de combinatie waterpomp/ brandslang
menig Amsterdams huis voor totale uitbranding hebben behoed.


Tekening van de voormalige Brandspuitfabriek uit 1864, door N.C. Looman © Gemeentearchief Amsterdam


In 1868 werden woning en werkplaats gesloopt voor de bouw van het nog bestaande schoolgebouw,
een fraai gesneden deurkalf en twee trapleuningen in de vorm van slangen
kwamen in de collectie van het Amsterdams Historisch Museum terecht.
 

De gehavende steen in 1995

Tentoonstelling "Jan van der Heyden" in 1912
in het pand Koestraat nr. 5

Op 28 maart 1912 werd de herdenkingssteen, ontworpen door architect van Arkel,
geÔnspireerd door een gravure van Houbraken, en gehakt door atelier Van den Bossche en Crevels,
onthuld door burgemeester A. Roell.
In de loop der jaren was de herdenkingssteen ernstig beschadigd geraakt,
van de afdekkende lijst waren grote stukken afgebroken en het oppervlak was sterk vervuild en versuikerd.
De tekststeen was gebarsten en vrijwel onleesbaar geworden.
Het Amsterdamse Fonds voor de Kunst heeft in 2004, op aandringen van de VVAG het reliŽf laten restaureren.
Op 16 december van dat jaar werd door stadsdeelwethouder Guido Frankfurther
het "hernieuwde" reliŽf feestelijk onthult.

 

Terug