 |
Links: Gevelsteen na restauratie
Rechts: Transport na overgave uit
tuin van Monumentenzorg |
Op de hoek van het Turfdraagsterpad en de
Binnengasthuisstraat zit sinds kort een gevelsteen
waarop een staande vrouw is voorgesteld die bezig is
met het vullen van een grote mand.
De tekst op de onderrand DE TURFVVLSTER maakt
duidelijk waar ze mee bezig is.
De voorstelling op de gevelsteen is uniek,
in die zin dat het een van de weinige afbeeldingen
is van een 17de eeuws vrouwelijk beroep.
Een ander vrouwelijk beroep zien we op de steen DE
MIN uit 1662 in de Nieuwe Leliestraat 82.
De aanwezigheid van dit steentje op deze
plek
wordt duidelijk als we weten dat van
1564 tot 1642
op het gedeelte van het Rokin dat in
1946
weer officieel de naam Oude Turfmarkt
terug kreeg,
de turfmarkt was gevestigd.
Vanaf deze turfmarkt liep een smal
steegje
achter de toenmalige zuidelijke
bebouwing
van de Grimnessesluis en Grimburgwal.
Bij de bouw van de Nederlandsche Bank
(1869)
en de Kraamkliniek (1868) bleef dit
steegje gehandhaafd
als een afsluitbare toegang
tot het achterterrein van de
Kraamkliniek.
Bij de herinrichting van het
Binnengasthuisterrein
kreeg de doorgang in 1986 de naam
Turfdraagsterpad
omdat toentertijd hier veel vrouwen
woonden
die op de turfmarkt werkzaam waren.
Het Turfdragersgilde was opgericht in
1619
maar al uit 1465 is een keur bekend
op het meten van de turf en worden
turfvulsters genoemd.
Tot 1678 werd de turf met manden
gemeten,
daarna met tonnen.
De turfmanden waren gemaakt volgens een
ijzeren maat
die op de kamer van het gilde bewaard
werd. |
Hoek Turfdraagsterpad/
Binnengasthuisstraat |
Er
waren vier functies in het Turfdragersgilde:
turfdragers, turfheffers, turfvulsters en
turfraapsters. De raapsters werkten in het schip
waarmee de turf aangevoerd was, zij vulden kleine
manden die door de schippersknecht in tonnen
overgestort werden. De knechts droegen ook de volle
tonnen aan wal. Aan de wal zorgden de turfheffers
ervoor dat de inhoud van de tonnen over manden
verdeeld werd welke door de turfvulsters geschud en
op inhoud gecontroleerd werden. De heffers tenslotte
tilden de volle manden op de schouders van de
turfdragers die ze uiteindelijk ter markt brachten.
IN D
TURF DRAGER, Kerkstraat 76
Het Turfdraagsterpad moet eigenlijk Turfvulsterpad
heten, het dragen werd uitsluitend door mannen
gedaan.
Zie de fraaie gevelsteen IN D TURF DRAGER,
Kerkstraat 76 en de zeer verwaarloosde steen D
TORFDRAG Ao 1716
van onbekende herkomst ingemetseld
in het tuinhuisje bij het Rijksmuseum
 |
De steen DE TURFVVLSTER
is afkomstig van de Land van
Beloftensteeg,
een zijstraatje van de
Reguliersbreestraat,
ongeveer op de plek waar in 1921 theater
Tuschinski verrees.
De steen was lange tijd in particulier
bezit,
ingemetseld in de achtergevel van Van
Eeghenstraat 81,
en kwam later in tuin van Monumentenzorg
terecht
tot zij in 2007 werd overgedragen aan de
VVAG.
Daar terugplaatsing op,
of in nabijheid van het oude adres geen
optie was,
leek het de VVAG een goed idee om de
TURFVVLSTER hier,
op deze turfgerelateerde plek een plaats
te geven.
Onno Boers.
Land van Beloftensteeg in
1915
© Stadsarchief Amsterdam |
|
