Home  Over geveltekens  Resultaten  Verdwenen  Gevonden  Links  Word lid!  Contact  Zoeken
Overzicht van de Amsterdamse gevelstenen

 
SINGEL 460 Het huis Nuerenburg met tekststeen ODEON
 
Het pand Singel 460 Detail van het Schilderij "De Schuttersmaaltijd" © Rijksmuseum


In 1648, ter gelegenheid van de Vrede van Munster
laten de officieren van de Voetboogschutters zich door Bartholomeus van der Helst portretteren.
Op dit enorme schilderij “De Schuttersmaaltijd” (2,42 m x 5,47 m., Collectie Amsterdam Museum)
hebben we door een venster op de achtergrond zicht op twee gevels van de brouwerij Het Lam,
kenbaar aan de twee lammeren op de toppen.

Kort voor 1660 koopt een zekere Gilles Marcellis de panden en opstallen van de brouwerij,
laat alles afbreken en door architect Philips Vingboons op die plek een voornaam koopmanshuis bouwen
met een ruime tuin, koetshuizen etc. en een uitgang mat poort naar de achtergelegen Herengracht.  
Het pand, (Singel 460, ook bekend als Odeon) is drie ramen breed
en heeft boven de twee woonetages drie pakzolders met luiken.
Onder de zijvensters van alle verdiepingen bracht Vingboons 6 gebeeldhouwde festoenen aan
en onder de, eenvoudige, ook met festoenen versierde klauwstukken van de halsgevel
twee ovale vensters in cartouches en de hijsbalk komt ook uit een cartouche tevoorschijn.


       
Links: gravure van Gerrit Lamberts uit 1817 © Stadsarchief
Rechts: Gravure uit "De Afbeeldsels der voornaemste gebouwen uyt alle die Philips Vinboons geordineerd heeft”. (1674)


Onder het zoldervenster zit een eenvoudige steen met het jaartal 1662.
Het is merkwaardig dat deze jaartalsteen niet voorkomt op de gravure in het tweede deel van het werk
“De Afbeeldsels der voornaemste gebouwen uyt alle die Philips Vinboons geordineerd heeft”. (1674)  
Op deze gravure is het gebogen fronton van de halsgevel bekroond
door een groot, vrijstaand beeld van een lam met een vlag,
duidelijk een reminiscentie aan de vroegere brouwerij ’T Lam.

Opvallend op de gravure is de gevelsteen onder het middenvenster van de eerste verdieping
met een uitvoerig stadsgezicht en het duidelijk leesbare onderschrift NUERENBURG.
We kunnen er van uitgaan dat voor deze gevelsteen een gravure met stadsgezicht op Neurenberg gebruikt is.  
De voorstelling op de steen moet omstreeks 1838 weggehakt zijn en vervangen door de naam ODEON.


      
Links: de huidige gevelesteen ODEON
en, rechts, een zeer vrije impressie zoals de gevelsteen er uit heeft kunnen zien, voordat het reliëf werd weggekapt


In dat jaar werd de eerste verdieping van het pand verbouwd tot een zaal voor muziek en voordracht.
In 1881 werd na een grote verbouwing  er het Odeon Theater geopend.
Het schijnt dat de zaal een prima akoestiek had
en opera’s, cabaretvoorstellingen en concertuitvoeringen kwamen er prima tot hun recht.
In 1990 brandde het gebouw vrijwel volledig uit, alleen de gevel bleef bewaard.
Na een langdurige restauratie kon het pand omstreeks 1995 weer in gebruik genomen worden.
Tegenwoordig zien we dus alleen de steen ODEON
met op de onderrand het opschrift NURNBERG.

Op 26 oktober 1982 werd aan de gevel van Odeon de z.g. Winkler- Prins plaquette onthuld.
Deze plaquette herinnert aan het feit dat in 1782 hier de eerste onderhandelingen werden gevoerd
tussen de Republiek der Zeven Nederlandsche Provincien
en de nog jonge Amerikaanse republiek der Verenigde Staten.
Deze besprekingen waar John Adams, de tweede Amerikaanse president aan deel nam,
leidde tot de eerste fikse geldlening van Nederland aan de Verenigde Staten.

Onno Boers
 

Terug