Het gevelbeeld na en vóór restauratie door Jan
Hilbers
In een artikel “Mattheus en Matthias” in het
Maandblad Amstelodamum van april 1940 (pag, 50-52)
beschrijft M.Boas de ontdekking van een
gevelbeeld/ gevelsteen van de evangelist Mattheus
boven de hijsbalk van de hoge 18de eeuwse
klokgevel Lauriergracht 74.
Hij gaat
uitvoerig in op deze vondst
en uit het toen slechts half
leesbare onderschift TYS meent hij zeker te kunnen
concluderen
dat het de evangelist Mattheus is,
met in de opgeheven rechterhand een bladzijde uit
zijn Evangelie.
Een paar jaar later, in
1943, verschijnt als deel 29 van de Heemschutserie:
Amsterdamsche Gevelsteenen van H.W. Alings.
De
auteur twijfelt aan de toeschrijving van Boas en
toont aan
dat volgens hem niet de evangelist
Mattheus maar de apostel Matthias,
de opvolger
van de verrader Judas, is voorgesteld.
In de
linkerhand houdt hij een opengeslagen boek en in de
opgeheven rechterhand de bijl,
waarmee hij,
volgens de legende in Judea, na steniging zou zijn
onthoofd.
 |
 |
Apostel Mattias uit ca.
1466
door de graveur Meister E.S. |
Een andere Amsterdamse gevelsteen met de
Heilige Matthias, Spuistraat 90 |
Matthias geldt als patroon van timmerlui,
schrijnwerkers, kuipers en slagers en van
banketbakkers en kleermakers. Alings legt verband
met het buurhuis Lauriergracht 72, waar in het 1725
gedateerde fronton kuipersattributen,
een ton,
een kuipershamer en een dissel waren voorgesteld.
Hij veronderstelt dat de bouwheer van nr. 74,
een op nr. 72 gevestigde kuiper geweest zou kunnen
zijn.
Lauriergracht 72 werd in 1934 afgebroken
en vervangen door nieuwbouw,
het gebeeldhouwde
fronton bleef bewaard en werd later toegepast
op
het z.g. Van Houten pand Driehoekstraat 10.
In
2001 werd het door de VVAG gepolychromeerd.
Het pand
anno 2010 en de panden Lauriergracht 72-74 voor de
wijziging in 1934 © Stadsarchief Amsterdam
Fronton met
kuipersgereedschap, Driehoekstraat 10
In het najaar van 2009 kreeg de VVAG
bericht van de eigenaar/ bewoner van Lauriergracht
74
dat
het bovendeel van de gevel nieuw opgemetseld moest
worden
en of wij het dan vrijkomende beeld
konden restaureren en polychromeren,
zodat het
bij de voltooing van het werk weer teruggeplaatst
kon worden.
Jan Hilbers heeft het werk op zich
genomen en aan zijn restauratieverslag ontlenen we
het volgende:
Het is een zandstenen beeld van 90
cm. hoogte.
Het beeld was plm. 8 cm.
ingemetseld, de achterzijde was niet bewerkt.
Het voetstuk met de tekst S.MATYS is onderdeel van
het beeld.
Hilbers kreeg het beeld in vier delen
aangeleverd,
er was een breuk boven de knieën en
een breuk in de hals
en de “hamer” in de
rechterhand was een losse, latere toevoeging.
Er
werden geen kleursporen aangetroffen, alleen diverse
lagen bentheimkleurige verf.
Hilbers heeft de
breuken hersteld met RVS- pennen en polyesterlijm en
de naden aangeheeld met reparatiemortel.
De grof
gevormde “hamer” heeft hij omgevormd tot een
tweezijdige bijl,
wat meer past bij de
iconografie van de Evangelist.
De polychromie is
ontleend aan oude afbeeldingen.
Onno
Boers. |
