Vóór en na restauratie
Op het eerste gezicht leek het een gewone gevelsteen
geflankeerd
door twee rechthoekige jaartalstenen 1698 en 1889,
de driemaster die de pui van het 19de-eeuwse pand
Haarlemmerdijk 172 sierde.
Uit het type cijfers van de jaartallen bleek
duidelijk dat de jaartalstenen in 1889 vervaardigd
waren,
maar het dichtgeschilderde en afbladderende reliëf
van de gevelsteen maakte een oude en originele
indruk.
Bij het schoonmaken in oktober 2003 kwam Jan Hilbers
echter voor een paar verrassingen te staan.
Ten eerste bleek het materiaal van de drie stenen
niet het gebruikelijke (Bentheimer) zandsteen te
zijn,
maar het zachtere kalksteen.
Het was de eerste keer dat Hilbers dit voor
gevelstenen ongebruikelijke materiaal in Amsterdam
aantrof.
Ten tweede kwamen er bij het verwijderen van de
dikke verflagen op de achtergrond
duidelijke wolken in reliëf tevoorschijn.
Ook dit is zeer ongebruikelijk: doorgaans is het
fond van gevelstenen, de achtergrond, vlak gehouden.
De derde verrassing was de wijze waarop het tuigage
was verbeeld.
Al het touwwerk was minutieus ingekrast in de
achtergrond.
Meestal worden op gevelstenen met zeilschepen
van het touwwerk alleen de touwladders aan
weerszijden van de masten weergegeven.
Zeer waarschijnlijk heeft het zachtere kalksteen de
steenhouwer op dit idee gebracht.
Het schip op de gevelsteen is een type uit het
midden van de 18de eeuw,
een bewapend driemast- koopvaardijschip waarvan de voorste twee masten
'vierkant getuigd' zijn
en de achterste, de bezaansmast, van een bezaan en
een gaffeltopzeil is voorzien.
Gezien het materiaal en de wolken in reliëf
vermoeden we dat de gevelsteen in 1889 gehakt is,
wellicht naar een ouder origineel, dat bij de
verbouwing van het pand in dat jaar
om ons onbekende redenen niet gehandhaafd kon
worden. |
