Home  Over geveltekens  Resultaten  Verdwenen  Gevonden  Links  Word lid!  Contact  Zoeken
Overzicht van de Amsterdamse gevelstenen

 
HAARLEMMERDIJK 168 (In linkermuur van de doorgang)
Gevelsteen HET WALVIS BEEN IS NU STEEN
 

Na restauratie

De zwaar verweerde steen vóór restauratie

Tot de afbraak in 1973 van de Haarlemmer Houttuinen tussen Korte Prinsengracht en Haarlemmerplein,
sierde deze forse steen (60x 120 cm) de gevel van het dubbele 18de eeuwse pakhuis
Haarlemmer Houttuinen 195- 197.

De voorstelling is een duidelijk voorbeeld van een "versteend" uithangteken.
Zeer waarschijnlijk hing er ooit een echt walvisbeen of  –kaak aan een ketting aan de gevel van het pakhuis
om aan te geven dat er producten van de walvisvaart opgeslagen waren
en is bij een verbouwing de gevelsteen aangebracht.
 

Haarlemmer Houttuinen 195-199.
Foto uit 1965 © Gemeentearchief Amsterdam
 
Aan gebouwen waar rechtgesproken werd,
en ook aan andere overheidsgebouwen
hing vaak een echt walvisbeen -of kaak aan de gevel.
Een bekend voorbeeld is het walvisbeen aan de gevel van het,
in 1652 verbrande oude stadhuis van Amsterdam.
Op de tekening van Claes Jansz Visscher is het bot
duidelijk zichtbaar aan de gevel van de Vierschaar,
het gedeelte van het stadhuis waar recht gesproken werd.
Boven de ingang van de Haagse Ridderzaal hingen
zelfs drie walvisbotten boven elkaar.

Het exacte historische en juridische verband
tussen rechtspraak en een walvisbot hebben wij,
en ook de juridische faculteit van de UVA, nog niet kunnen vaststellen.

Na de sloop van het pakhuis in 1973
heeft de steen ruim 15 jaar op de werf van Monumentenzorg gelegen.
In 1989 kreeg de gevelsteen,
ongerestaureerd en dik onder de afbladderende verf
een nieuwe plek in de linkermuur van de doorgang
(de Westpoort, architecten Van Herk en Nagelkerke)
naast Haarlemmerdijk 168.
De schoonmaak en het herstel in 1990,
er was een stuk van de linkerkant van het bot afgebroken,
was een van de eerste grote projecten van de VVAG.
 

Terug