Gevelsteen DE
HAEL IN WATERLANT (archief VVAG)
Door een toevallige vondst in
de gevelstenendocumentatie van het Koninklijk
Oudheidkundig Genootschap
kwamen we een tijdje
terug achter de verblijfplaats van een sinds lang,
in ieder geval voor 1928 uit het Amsterdamse
stadsbeeld verdwenen gevelsteen.
In de
achtergevel van Nieuwe Gracht 13 te Utrecht is een
gevelsteen ingemetseld
met, op de achtergrond
een dorpsgezicht met daarboven het jaartal 1652
en op de voorgrond een drietal mannen, wat planten
en een koe.
Op een losse steen onder het reliëf
staat: DE HAEL IN WATERLANDT.
Prent van de gevelsteen door F.W.
Zürcher, uit 1868
© Stadsarchief Amsterdam
Van Lennep en Ter Gouw vonden
het steentje kennelijk zo interessant
dat ze er,
naast een uitvoerige beschrijving, ook een
afbeelding van geven.(Deel II, pag.287)
“Een aardig oud steentje ziet
men in de Foeliedwarsstraat: de Hael in Waterland.
Op den voorgrond enige mannen die aan een touw
trekken
om een schuit over den haal te brengen
en in “t verschiet het dorp Rarep.
Het zijn de
boeren van Rarep (Ransdorp) die de melkschuit
overhalen.
Vermoedelijk was hier eenmaal de
herberg of de winkel waar de melkboeren verkeerden”.
Het gezicht op Ransdorp wordt
beheerst door de zware, kort voor 1542 gebouwde
onvoltooid gebleven kerktoren.
Aan de omringende
huizen is duidelijk te zien dat het houten huizen
zijn,
de horizontale en verticale planken zijn
herkenbaar.
Dankzij het Schetsboek van
Suasso weten we het juiste huisnummer, nummer
15, in
de Foeliedwarsstraat.
Ook in de
Noord-Hollandsche Oudheden (6e stuk,
1903, pag. 22) wordt de gevelsteen genoemd,
met
een verwijzing naar de vermelding en de afbeelding
bij Van Lennep en ter Gouw.
Daar de Voorlopige
Monumentenlijst van 1928 de steen niet vermeldt,
kunnen we ervan uitgaan dat voor die tijd de
gevelsteen al verdwenen was.
Navraag bij de
huidige eigenaar van het pand in Utrecht leverde
geen duidelijkheid op
over het hoe en wanneer DE
HAEL IN WATERLANDT daar in de achtergevel
ingemetseld is.
