Home  Over geveltekens  Resultaten  Verdwenen  Gevonden  Links  Word lid!  Contact  Zoeken
Overzicht van de Amsterdamse gevelstenen

 
DIRK VAN HASSELTSTEEG 51 Gevelsteen IN ELIAS
 
Na en vóór restauratie
 
In de smalle Dirk van Hasseltssteeg is sinds kort, boven de gedecoreerde puilijst
van de ANNO 1645 gedateerde trapgevel nr.51,
de fraai gerestaureerde en gepolychromeerde gevelsteen IN ELIAS weer een opvallend element.
De voorstelling is ontleend aan het Oude Testament (1 Kon. 17:2-4)
waar verteld wordt hoe de profeet Elia koning Achab tot de orde heeft geroepen en daarom gezocht wordt.
“Daarna kwam het woord des Heren tot hem: Ga van hier en verberg u bij de beek Krith…
En Ik heb de raven geboden u daar van spijs te voorzien”.

In 1955 werd in dit pand en het buurpand 53, na een grondige restauratie,
welke o.a. de reconstructie van de onderpui en de trapgevel betrof,
het 2 jaar eerder opgerichte Gemeentelijk Monumentenbureau gevestigd.
In 1983 vertrok deze dienst naar het Huis met de Hoofden, Keizersgracht 123
en kregen de panden weer een woonbestemming.
 

De profeet Elia aan de oever van de beek Krit
(Anonieme gravure in Icones Biblica, Amsterdam 1659)


Wil Abels aan het werk tijdens de restauratie

Begin 2008 benaderde de huidige eigenaar / bewoner de VVAG
om de mogelijkheid van restauratie van het nogal dichtgeschilderde reliëf
te bespreken en tevens de twee hoekblokken ANNO 1645
weer toonbaar te maken.
Wil Abels kon in april, vanaf zijn werkladder het reliëf schoonmaken,
diverse beschadigingen herstellen en de voorstelling polychromeren.
Bij het verwijderen van de oude verflagen
bleek hoe uitzonderlijk fijn gedetailleerd het beeldhouwwerkje was
vooral in de plooival van het gewaad van de zittende figuur.

De voorstelling en de compositie van de steen zijn ontleend
aan een prent van Mattheus Merian in zijn,
in Frankfurt in 1625/27 uitgegeven Icones Biblicae.
In 1648 verschijnt in Amsterdam bij Cornelis en Dankert Dankerts
een Nederlandse bewerking van dit werk
met grotendeels spiegelbeeldige kopieën van de prenten van Merian.

Het ligt voor de hand te veronderstellen
dat de beeldhouwer van de gevelsteen
de Elia illustratie uit dit werk als voorbeeld nam,
maar dat klopt niet met het bouwjaar, 1645,
van het huis in de Dirk van Hasseltssteeg.

In zijn standaardwerk “Bijbeltegels,
Bijbelse voorstellingen op Nederlandse wandtegels
van de 17de tot de 20 ste eeuw”(1994), noemt Jan Pruis
een, in het jaar 1638 in Frankfurt uitgegeven nadruk
van het werk van Merian
met door Sebastian Furck nagestoken prenten.
Deze prenten zijn kleiner en vaak een deel van de originele Merian prenten.

 
De verf en cementreparaties worden verwijderd.
Hier is te zien dat de hoeken
flink beschadigd zijn.
 
 
 
De steen is schoon, letters en hoeken hersteld,
er is nog wat kleur te zien,
ook is de steen geďmpregneerd.
 
 
 
Hier is de een begin gemaakt
met de fond (ondergrond) kleur.
 

Daarna voor de buitenrand
een bentheimerkleur gemaakt
en de voorstelling gaan polychromeren,
hier word de kleur verder opgebouwd.
Foto 3 en 4 © Wil Abels

Daar de gevelsteen ook slechts een deel van de Merianprent weergeeft,
de zittende figuur, de dorre boom links en de twee aanvliegende vogels,
kunnen we ervan uitgaan dat de beeldhouwer van de gevelsteen
de prent uit de, tegenwoordig minder bekende uitgave uit 1638 als voorbeeld heeft gebruikt.

Onno Boers

 

Terug