Home  Over geveltekens  Resultaten  Verdwenen  Gevonden  Links  Word lid!  Contact  Zoeken
Overzicht van de Amsterdamse gevelstenen

 
DE ARK VAN NOACH
Drie Amsterdamse gevelstenen met Bijbelse inschepingen
 
Van de gevelstenen met Oud Testamentische voorstelling
komt na Koning David (6 x)
de Ark van Noach het vaakst voor.
De oudste steen treffen we aan op Zandhoek 4.
De steen is niet gedateerd,
maar gezien het feit dat het huis in 1658 gebouwd
werd door de steigerschuitenvoerder Cornelis Pietersz,
kunnen we wel aannemen dat de gevelsteen met de Ark, tenslotte ook een schip, uit dat jaar stamt.
Op de vierkante gevelsteen (60x 60 cm)
is de ark wat stijfjes weergegeven
en de vier dieren, paarden of schapen, poseren keurig
op de loopplank voordat ze naar binnen mogen.
Op het dak van de opbouw op de ark
zitten twee vogeltjes.

NOACHS ARCK, Zandhoek 4
   
De in ouderdom hierop volgende steen (1676) treffen we aan in het gevelstenenmuurtje
bij het begin van de Oudezijds Voorburgwal (zijgevel van Sint Olofssteeg 12).
Deze steen, in 1960 met nog acht andere hier ingemetseld, is afkomstig van Spuistraat 50
en werd in 1880 aan het Koninklijk Oudheidkundig Genootschap (KOG) geschonken.

Van Lennep en Ter Gouw (De Uithangteekens II, pagina 50) beschrijven de steen
als een der aardigste die er nog te vinden is:
"De Heer en Mevr. Noach en verdere familie kuieren er, uitgedoscht als Amsterdamsche burgerluidjes,
die, met hun pakje onder den arm, voor plezier een uitstapje naar Haarlem gingen makenÖ".
   
Prent van Jan van Londerseel (z.j.)
 
Op het eerste plan van de uitvoerige voorstelling
zijn Noach en zijn vrouw met hun drie zoons
en schoondochters bepakt en bezakt op weg
naar de op de achtergrond liggende ark.
Vanaf rechts loopt een stoet dierenparen
in de richting van de loopplank.
We herkennen, naast wat vee
twee olifanten en twee dromedarissen.
Op de loopplank onderscheiden we,
en dat is wel heel bijzonder een eenhoorn.
De beeldhouwer van deze prachtige steen
heeft een prent van Jan van Londerseel
als voorbeeld genomen
en zeker wat betreft de figuurgroep
links op de voorgrond, tot in de kleinste details
drie dimensionaal in steen vertaald.

Gevelsteen DE ARCKE, zijgevel Sint Olofssteeg 12
Zie bijvoorbeeld de houding van Noach met zijn wandelstok en een boek onder de arm,
de schelpvormige drinkhoorn aan zijn gordel en zijn baardige kop met de slappe hoed.
Ook zijn vrouw met ronde, platte hoed met afhangende slippen en haar onderkleed met lubben
is exact overgenomen van de prent.
De beeldhouwer heeft zelfs het kwastje aan het kussen dat ze onder haar arm houdt niet vergeten.
Ook de opbouw van de ark met het houten vakwerk en het dakvenster komen op prent en gevelsteen tegen.
Wat de compositie van de prent betreft heeft Van Londerseel
zich laten inspireren door een gravure van Chrispijn de Passť uit 1612
 
Ter vergelijking; details van de prent en de gevelsteen

De derde Amsterdamse ark is te vinden op het Zonís Hofje, Prinsengracht 159/ 171.
Deze mooi gehakte steen toont alleen de ark waar een grote stoet dieren naar binnen gaat.
We zien niet alleen paarden, koeien en kleinvee maar ook een zwanenpaar,
dat kennelijk liever lopend dan vliegend naar binnen wil.
Deze ark, met de stralende zon links boven symboliseert het samengaan van twee Doopsgezinde gemeenten,
de Zon en De Arcke Noachs in 1752.
In 1756 werd hier, op de plek van een overbodig geworden kerkje het huidige Zonís Hofje gebouwd.


Zonís Hofje, Prinsengracht 159/ 171

P.S. De prent van Jan van Londerseel staat in:
100 Bijbelse Figueren, uitg Reinier en Josua Ottens (z.j.)
en ook in Den Grootte Figuerbijbel van Philip Schaebalie (1646).
Beide boeken zijn in de collectie van het Statenbijbelmuseum.

 

Terug